Brak prądu, ciepła i wody w budynku. Jak przygotować mieszkańców na awarię?

Rządowy „Poradnik bezpieczeństwa” zwraca uwagę na konieczność przygotowania alternatywnego sposobu ogrzewania, który może działać bez dostępu do energii elektrycznej. W przypadku mieszkań w blokach realizacja takiego zalecenia nie jest jednak prosta.

Eksperci zauważają, że mieszkańcy budynków wielorodzinnych zazwyczaj nie mają możliwości skorzystania z tradycyjnych źródeł ciepła. Kominek jest niedostępny, a ustawienie piecyka na paliwo stałe w mieszkaniu jest nierealne.

Jedna awaria może wyłączyć kilka usług

Skala problemu jest większa, niż mogłoby się wydawać. Według GUS w 2024 roku ponad 44 proc. gospodarstw domowych korzystało z ciepła sieciowego, a 20,7 proc. – z gazu ziemnego. Z kolei dane Instytutu Ekonomii Środowiska z 2025 roku wskazują, że w domach jednorodzinnych 45 proc. gospodarstw nadal ogrzewa budynki kotłami lub piecami na węgiel albo drewno.

Może Cię zainteresuje: Czy to koniec zbiorowej odpowiedzialności za śmieci?

W przypadku budynków wielorodzinnych szczególnie istotne jest powiązanie poszczególnych instalacji z energią elektryczną. Jak wskazuje Cieślak, do problemów z ogrzewaniem nie musi dojść w wyniku bezpośredniej awarii sieci ciepłowniczej. Wystarczająca może być przerwa w dostawie prądu.

Konsekwencją mogą być także zakłócenia w dostawie wody. Dla mieszkańców oznacza to nie tylko brak oświetlenia czy możliwości korzystania z części urządzeń, ale potencjalnie także problemy z ogrzewaniem i podstawowymi funkcjami budynku.

Ekspert zwraca uwagę, że scenariuszem może być czasowe wyłączenie części sieci przez operatorów w sytuacji poważnego zagrożenia. Przykładowo, przy ryzyku uszkodzenia infrastruktury elektroenergetycznej konieczne może być ograniczenie jej pracy, aby zapobiec kolejnym awariom.

Zarządca powinien uwzględnić scenariusz wielogodzinnej awarii

Z perspektywy wspólnoty lub spółdzielni kluczowe jest więc nie tylko pytanie, co zrobić w przypadku awarii ogrzewania, ale jak budynek funkcjonuje przy jednoczesnym braku kilku mediów.

Warto wcześniej ustalić między innymi, które urządzenia i instalacje wymagają zasilania elektrycznego, jak długo mogą działać systemy awaryjne oraz jakie procedury obowiązują w przypadku przedłużającej się przerwy w dostawie energii.

Mieszkańcy powinni natomiast przygotować się na możliwość czasowego ograniczenia ogrzewania. Zalecane jest sprawdzenie szczelności okien, a w określonych sytuacjach także zastosowanie folii NRC, która może ograniczyć utratę ciepła.

Nie istnieje jednak uniwersalny scenariusz postępowania. W zależności od przyczyny awarii konieczne mogą być zupełnie inne działania. Jeśli uszkodzone zostaną okna, priorytetem będzie zabezpieczenie pomieszczeń. W innych sytuacjach ich otwieranie może natomiast prowadzić do dodatkowego wychłodzenia lokalu.

Czym ogrzać mieszkanie bez prądu?

Jako jedno z możliwych rozwiązań eksperci wskazują turystyczne ogrzewacze zasilane kartuszami propan-butan. Dostępne są chemiczne ogrzewacze, tzw. grzejki, które w wyniku reakcji chemicznej mogą osiągać temperaturę około 60 st. C. W warunkach awarii znaczenie mają także rozwiązania, które nie wymagają żadnej instalacji: koce, śpiwory i odpowiednio ciepła odzież.

Przeczytaj także: Czy w 2027 roku Polacy zapłacą więcej za prąd?

Przy korzystaniu z urządzeń spalających paliwo w pomieszczeniach trzeba jednak uwzględnić ryzyko zatrucia produktami spalania i pożaru oraz bezwzględnie stosować się do instrukcji producenta. W budynku wielorodzinnym sposób wykorzystania takiego urządzenia może być dodatkowo ograniczony przez przepisy przeciwpożarowe i zasady bezpieczeństwa.

Alkohol nie ogrzeje, wysiłek może zaszkodzić

Eksperci przestrzegają także przed dwoma popularnymi sposobami walki z wychłodzeniem: spożywaniem alkoholu i intensywnym wysiłkiem fizycznym. Alkohol może powodować subiektywne odczucie ciepła, jednocześnie zwiększając utratę ciepła przez organizm. Z kolei intensywny wysiłek w sytuacji znacznego wychłodzenia nie musi poprawić termiki organizmu i może dodatkowo obciążyć organizm.

W takich warunkach większe znaczenie ma ograniczenie utraty ciepła, odpowiednia izolacja od zimna oraz dostarczenie organizmowi energii. Kaloryczny, tłusty posiłek to rozwiązanie korzystniejsze niż alkohol.

Dla zarządców oznacza to odpowiednie przygotowanie komunikacji z mieszkańcami. W sytuacji awarii liczy się nie tylko szybkie usunięcie usterki, ale także jasna informacja: czego mieszkańcy powinni się spodziewać, jak ograniczyć skutki wychłodzenia i gdzie szukać pomocy, jeśli przerwa w dostawie mediów będzie się przedłużać.

Źródło: forsal.pl