Zmiany w Prawie budowlanym

Nowy rok to wysyp nowych przepisów, m.in. w zakresie Prawa budowlanego. Przypomnijmy zatem te nowości.

Pierwsza nowelizacja Prawa budowlanego i innych ustaw od dnia 1 stycznia 2026 r.

Od dnia 1 stycznia 2026 r. obowiązuje (wprowadzona ustawą z dnia 9.10.2025 r. o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw – DzU, poz. 1535), modyfikacja definicji budowli. Obecnie są nimi części budowlane biogazowni, biogazowni rolniczej i biometanowni, zaś do fundamentów pod maszyny i urządzenia, które są budowlami zaliczać należy fundamenty pod morskie turbiny wiatrowe oraz stacje elektroenergetyczne zlokalizowane na morzu. Zmiana ma istotne znaczenie dla działania inwestorów przed organami administracji budowlanej.

Zmiany wprowadzone ustawą nowelizującą z dnia 9.10. 2025 r. obejmują przede wszystkim nowelizację ustawy o OZE, do której wprowadzono m.in. nowy rozdział 7b o instrumentach wspierających procesy inwestycyjne instalacji OZE. Mowa jest w tych przepisach o mapach potencjału OZE. Minister d/s klimatu publikuje w BIP mapy potencjału OZE, w podziale na następujące rodzaje odnawialnego źródła energii: energię wiatru na lądzie, energię wiatru na morzu, energię promieniowania słonecznego, energię geotermalną, hydroenergię, energię otrzymywaną z biogazu, biogazu rolniczego i biometanu. Przy tym bierze on pod uwagę m.in. dostępność energii OZE oraz potencjał wg rodzajów instalacji OZE, przewidywane zapotrzebowanie na energię, oraz dostępność niezbędnej infrastruktury technicznej, w tym sieci, magazynów energii oraz możliwość budowy lub modernizacji tej infrastruktury.

Ustalono, że w granicach obszarów uwzględnionych na mapach potencjału OZE, objętych MPZP, umożliwiającym lokalizację danego rodzaju instalacji OZE, dopuszcza się odpowiednie wyznaczanie obszarów przyspieszonego rozwoju instalacji OZE. Ma to istotne znaczenie dla inwestorów.

Plan obszarów przyspieszonego rozwoju OZE uchwala sejmik województwa. Ustalono, że do inwestycji rozpoczętych przed dniem wejścia w życie aktualizacji planu obszarów przyspieszonego rozwoju OZE stosuje się plan dotychczasowy. Przez rozpoczęcie inwestycji rozumie się dzień rozpoczęcia robót budowlanych, związanych z inwestycją albo dzień podjęcia wiążącego zamówienia/zobowiązania, gdy taka inwestycja staje się nieodwracalna.

W nowelizacji ustawy ustalono, że prezes URE prowadzi urzędowy rejestr spółdzielni energetycznych działających na obszarach gmin miejskich o nazwie „Wykaz spółdzielni energetycznych”. By umieścić taką spółdzielnię w urzędowym rejestrze muszą być spełnione warunki, określone w ustawie, łącznie, tj.:

• spółdzielnia prowadzi działalność na obszarze gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej lub na obszarze nie więcej niż 3 tego rodzaju gmin bezpośrednio sąsiadujących ze sobą;
• w przypadku gdy przedmiotem jej działalności jest wytwarzanie:
  • energii elektrycznej, łączna moc zainstalowana elektryczna wszystkich instalacji OZE nie przekracza 10 MW, a ich sprawność wytwarzania energii elektrycznej umożliwia pokrycie w ciągu roku nie mniej niż 70% potrzeb własnych spółdzielni energetycznej i jej członków,
  • ciepła, łączna moc osiągalna cieplna nie przekracza 30 MW,
  • biogazu/biogazu rolniczego, roczna wydajność instalacji nie przekracza 40 mln m3,
  • biometanu, roczna wydajność wszystkich instalacji nie przekracza 20 mln m3.

Ustalono również w ww. nowelizacji, że spółdzielnia energetyczna w nowym rozumieniu zostanie wpisana przez dyrektora generalnego KOWR (Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa) do dotychczasowego wykazu z dniem wejścia w życie nowelizacji i stanie się spółdzielnią energetyczną, wpisaną do wykazu spółdzielni energetycznych, działającą na obszarach gmin wiejskich i miejsko-wiejskich.

Druga nowelizacja Prawa budowlanego od dnia 1 stycznia 2026 r. 

Zmiany wprowadzono ustawą z dnia 04.12.2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1847). Zmiany te mają związek z obowiązującą już ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Nowelizacja ustaliła, że w przypadku obiektu budowlanego – budowli ochronnej, o którym mowa w art. 93–95 ustawy z 5.12.2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć oświadczenie inwestora o obowiązku wykonania budowli ochronnej o określonej kategorii odporności i pojemności lub wykonania obiektu w sposób umożliwiający zorganizowanie w nim tzw. MDS-u (miejsca doraźnego schronienia) albo o braku takiego obowiązku, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, wynikającej z art. 233 §6 Kodeksu karnego.

Ustalono, że składający takie oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o treści: „Jestem świadomy (-ma) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Ustalono również, że w przypadku budowli ochronnej lub obiektu projektowanego na przystosowanie go do funkcji MDS-u zakres i treść projektu budowlanego dla takiego MDS-u powinny uwzględniać warunki ochrony ludności.

Dla przypomnienia: przepisy m.in. art. 93 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej:

Art. 93 1. W budynkach użyteczności publicznej zapewnia się budowle ochronne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebą zapewnienia miejsc schronienia oraz możliwe ze względu na występujące w budynku rozwiązania techniczno-budowlane.

2. Dopuszcza się odstąpienie od zapewnienia budowli ochronnej w budynku użyteczności publicznej, jeżeli schronienie przebywających w nim osób zapewnia zlokalizowana w pobliżu inna budowla ochronna...