Portal Informacyjny Sądów obejmie także sprawy karne

W dniu 18 sierpnia 2023 r. ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, a także ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, została przekazana Prezydentowi do podpisu. Wprowadzenie wraz z nowelizacją doręczeń poprzez portal informacyjny pism sądowych oraz pism procesowych do określonego kręgu osób – głównie radców prawnych i adwokatów – ma na celu przyspieszenie postępowania oraz ułatwienie działania zawodowych pełnomocników. Wprowadzenie dwóch różnych funkcjonalności, to jest możliwości osobnego (i nie wywołującego skutku doręczenia) samego informacyjnego zapoznania się z pismem oraz osobnego doręczenia usunęło zastrzeżenia zawodowych pełnomocników, którzy uprzednio często wykorzystywali portal do zapoznania się z pismem sądowym zanim je odebrali drogą pocztową i faktycznie wydłużali sobie czas na reakcję na to pismo. W obecnym modelu pełnomocnicy akceptują doręczenia przez portal, co potwierdzali w ramach prac zespołu problemowego, powołanego przez pełnomocnika MS ds. informatyzacji, w skład którego ze strony społecznej wchodzą przedstawiciele m.in. Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej Izby Radców Prawnych, a ze strony resortu przedstawiciel Centrum Kompetencji i Informatyzacji Sądownictwa przy Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu i zastępca Koordynatora Krajowego ds. Informatyzacji Sądownictwa Powszechnego.

Doręczanie pism przez portal informacyjny zapewnia szybszy obieg korespondencji. Średni czas efektywnego doręczania pism sądowych do pełnomocników przez portal informacyjny wynosi 2,8 dnia. Uzyskanie takiego wskaźnika w przypadku ekspedycji korespondencji drogą tradycyjną nie jest możliwe. Dotychczas przez portal informacyjny zrealizowano co najmniej 6,8 mln doręczeń przesyłek, w wyniku czego w ciągu zaledwie 13 miesięcy ponad 52 mln zł oszczędności w budżecie sądów. Zatem wprowadzenie rozwiązań umożliwiających dokonywanie doręczeń przez portal informacyjny na stałe i także w postępowaniu karnym jest co do zasady uzasadnione.

Usprawnienie pracy sędziów

Należy również zauważyć, że realizacja doręczeń przez portal informacyjny istotnie usprawnia pracę sądów, redukując czynności sekretariatów w zakresie obsługi korespondencji. Systemy sekretariatów sądowych są zintegrowane z portalem i praktycznie oznaczenie statusu dokumentu jako doręczanego powoduje przesłanie korespondencji. Informacja zwrotna jest automatycznie przekazywana do systemu sądowego. Należy wskazać, że już obecnie w postępowaniach karnych obrońcy i pełnomocnicy wykorzystywali portal informacyjny jako źródło wiedzy o przesyłce i jej treści. Zdarzały się bowiem przypadki, gdy np. doręczane obrońcy uzasadnienie wyroku karnego wracało do sądu po dwukrotnej awizacji, a pomimo braku jego odbioru wpływała apelacja sporządzona na podstawie zapoznania się z uzasadnieniem informacyjnie udostępnionym w portalu i tam przez obrońcę odczytanym. Modyfikacja w zakresie regulacji dotyczących doręczeń pism w postępowaniu karnym podyktowana jest także potrzebą umocowania w KPK zmian zasad doręczeń wynikających z technologicznego postępu i informatyzacji tej sfery oraz dostosowania standardów krajowych do obowiązujących w UE. 

Obawy o sprawy karne

Obawy związane z przedmiotową nowelizacją polegają natomiast na tym, czy portal ten spełni swoją rolę w przypadku spraw karnych. Jeżeli bowiem portal w sprawach karnych nie będzie np. uwzględniał zmiany pełnomocników i pomimo wypowiedzenia pełnomocnictwa pełnomocnik omyłkowo będzie mógł odebrać pismo z Sądu, będzie to mogło rodzić bardzo negatywne konsekwencje karne dla oskarżonych. Proces informatyzacji Sadów jest oczywiście pożądanym procesem, ale niejednokrotnie już okazywało się w praktyce, że określone rozwiązania testowane były dopiero po ich wdrożeniu. Należy mieć nadzieję, że tym razem w przypadku spraw karnych proces implementacji nowego rozwiązania w Sądach i u pełnomocników zostanie przeprowadzony w sposób niezakłócony.