Ewakuacja ludności w czasie wojny

Projekt rozporządzenia w sprawie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia został przyjęty przez Komitet Stały Rady Ministrów 30 kwietnia 2025 roku i jest kolejnym aktem wykonawczym do ustawy z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej. Określa on sposób realizacji działań w zakresie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia.

Ewakuacja w czasie stanu wojennego i wojny

Przepisy rozporządzenia dotyczą procedury organizacji ewakuacji w sytuacji wprowadzenia stanu wojennego lub wojny. Przewidziano tu współdziałanie organów obrony cywilnej różnych szczebli administracyjnych dla zapewnienia sprawnej i bezpiecznej ewakuacji osób z obszarów zagrożonych. Współpraca ta obejmować będzie m.in. bieżącą wymianę informacji dotyczących możliwości przyjęcia osób ewakuowanych oraz dostępnych zasobów do wykorzystania w procesie ewakuacji. Nowa wersja doprecyzowuje rolę poszczególnych organów ochrony ludności: wójta (burmistrza, prezydenta), starosty, wojewody, marszałka województwa i Szefa Obrony Cywilnej. Na obszarze gminy to wójt będzie informował mieszkańców o zarządzeniu ewakuacji.

Kto ma pierwszeństwo w ewakuacji?

Projekt rozporządzenia określa priorytety działań ewakuacyjnych. Nacisk położony jest na ewakuację w pierwszej kolejności dzieci, kobiet ciężarnych, osób przebywających w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej zapewniających całodobową opiekę, w szpitalach, podmiotach leczniczych udzielających stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż świadczenia szpitalne, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, innych placówkach zapewniających opiekę osobom niezdolnym do samodzielnego poruszania się lub o ograniczonej zdolności poruszania się. Ewakuowane priorytetowo mają być również inne osoby z niepełnosprawnościami wraz z zapewnieniem transportu przez organy OC. Projekt zakłada, że pozostała część ludności będzie w większym stopniu zdolna do samoewakuacji, wykorzystując własny transport i samodzielnie zapewniając sobie zakwaterowanie.

Może Cię zainteresuje: Nie zabraknie pieniędzy na budowę schronów

W realizację zadań konicznych do zabezpieczenia procesu ewakuacji oraz ochrony pozostawionego mienia zaangażowane będą podmioty obrony cywilnej, a w razie potrzeby również inne służby, np. policja. MSWiA – na wniosek samorządowców - dopisało do projektu, że ewakuacja osób przebywających w szpitalach powinna odbywać się w oparciu o siły i środki Państwowego Ratownictwa Lotniczego Pogotowia Ratunkowego, ratowników medycznych z innych podmiotów ochrony ludności i organizacji pozarządowych, przy koordynacji wojewodów, adekwatnie do potrzeb.

Kontrola ewakuacji ludności

Ministerstwo wycofało się z regulacji, która nakładała na wójta obowiązek prowadzenia ewidencji ludności i mienia ewakuowanego przygotowanymi środkami transportu – zastąpi ją spis ludności, mienia i dóbr kultury. Wójt lub inny organ obrony cywilnej przeprowadzi także spis lub oszacuje liczbę ludności, która ewakuowała się sama. Przepisy mówią, że organ ochrony ludności nie będzie musiał też ewidencjonować tych, którzy odmówią ewakuacji. Wystarczająca będzie informacja dotycząca orientacyjnej liczby osób, które nie wyraziły zgody na ewakuację, przekazywana staroście.

Transport w gestii gmin

Według MSWiA zapewnienie transportu przez gminy nie powinno stanowić problemu, bo nawet w gminach wiejskich działają prywatne podmioty, które mogą zostać wykorzystane do realizacji przewozów. Doprecyzowano jednak tę regulację, wskazując, że takie ustalenie ma nastąpić w oparciu o pozyskane dane od innych właściwych organów lub podmiotów zarządzających infrastrukturą lub zasobami wyznaczonymi do wykorzystania podczas ewakuacji. Wtedy wójt wezwie ich dysponentów do pomocy, zgodnie z zapotrzebowaniem, wskazując im zakres wykonywanych zadań.

Nowa wersja projektu doprecyzowuje, że wójt (burmistrz, prezydent) nie tylko wyznacza lokalizacje potencjalnych punktów zbiórki osób do ewakuacji, ale również je organizuje, oznakowuje i zapewnia odpowiedni personel do obsługi. Wyznacza główne drogi i linie kolejowe, które mają być wykorzystane w czasie ewakuacji, zasoby obrony cywilnej przewidziane w procesie ewakuacji oraz koordynuje ich udział. Odpowiedzialność wójta to między innymi zabezpieczenie logistyczne w postaci dostępu do żywności (choć każdy obywatel powinien zabezpieczyć się tak, aby przetrwać samodzielnie 72 godziny), wody pitnej, potrzeb sanitarnych oraz organizacja punktów między innymi załadunku, pomocy medycznej (w tym psychologicznej), a także drużyn porządkowo-ochronnych, które będą zabezpieczać pozostawione mienie i pilnować bezpieczeństwa publicznego.

Może Cię zainteresuje: 65 mln zł na termomodernizację w opolskim

MSWiA doprecyzowuje jednocześnie, że na wójcie (burmistrzu, prezydencie miasta), staroście lub wojewodzie nie będzie spoczywał obowiązek zapewnienia dla pozostawionych zwierząt wody, paszy i schronienia — to  będzie zadaniem właścicieli. Na organach OC nie będzie też spoczywał obowiązek zabezpieczenia leków.

Kadry i uprawnienia

Podczas konsultacji tak wojewodowie, jak i samorządowcy wskazywali na brak przepisów, jak powoływać określone drużyny, z jakich kadr, jak je wyposażać oraz jakie mają mieć uprawnienia (zwłaszcza drużyny porządkowo-ochronne) wyznaczone do zabezpieczenia i zapewnienia porządku publicznego. Zapis o drużynach oparty jest o ideę dawnych formacji obrony cywilnej, które faktycznie istniały i działały do lat 90. Według MSWiA, każdy organ tworzący zespół określi jego skład indywidualnie, dobierając kryteria wyboru osób.

Z przepisów wynika, że wojewoda oraz starosta powołują zespoły do spraw koordynacji ewakuacji, do których prac wyznacza się personel obrony cywilnej, osoby zatrudnione w urzędach obsługujących organy obrony cywilnej, w jednostkach organizacyjnych lub w jednostkach stanowiących aparat pomocniczy kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży, które nie posiadają przydziałów mobilizacyjnych oraz przedstawicieli społecznych organizacji ratowniczych. Jeżeli przyczyni się to do zwiększenia sprawności organizacyjnej procesu ewakuacji, organy obrony cywilnej mogą tworzyć inne zespoły.

Projekt ma być wkrótce przyjęty przez rząd.

Źródło: prawo.pl