Powrót podatku minimalnego w 2024 roku

Przedsiębiorcy znów będą musieli płacić podatek minimalny. To rozwiązanie wprowadzone przez Polski Ład, którego celem było opodatkowanie przedsiębiorców, wykazujących stratę podatkową i nie uiszczających CIT na ogólnych zasadach. Po krytyce rząd częściowo wycofał się z tego pomysłu. Nowelizacja ustawy o CIT z 7 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2180) tylko odsunęła termin jego wejścia w życie. 

Zgodnie z art. 38ec ustawy o CIT podatnicy zobowiązani do jego zapłaty zgodnie z art. 24ca zostali zwolnieni z tego obowiązku za okres od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2023 roku. W przypadku podatników, których rok podatkowy jest inny niż kalendarzowy i rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2024 roku, a zakończy się po 31 grudnia 2023 roku, zwolnienie stosuje się do końca tego roku podatkowego.

Skomplikowany i obniżający skłonność do inwestycji

Ten specjalny podatek będzie należny, gdy spółka poniesie stratę podatkową lub nie przekroczy 2-procentowego progu rentowności. Ma w założeniu uszczelnić system podatkowy oraz ograniczyć chęć przerzucania dochodów z polskich spółek do jurysdykcji o korzystnym systemie opodatkowania. Jednak ta konstrukcja może przysparzać przedsiębiorcom wielu problemów praktycznych: począwszy od tego, kto ten podatek zapłaci, a kto może uniknąć zapłaty powołując się na obszerny katalog wyłączeń oraz kto nie uniknie zapłaty i będzie musiał przejść przez wielopoziomowy wzór do wyliczenia dopłaty.

Może Cię zainteresuje: Podatek od nieruchomości w 2024 roku

Konfederacja Lewiatan, która od początku wskazywała na wady podatku minimalnego, postuluje jego uchylenie w nowej kadencji parlamentu. Jak wyjaśniają doradcy podatkowi, wszelkiego rodzaju podatki minimalne, których konstrukcje zakładają obowiązek zapłacenia podatku także w przypadku, kiedy firma nie osiągnęła dochodu, a nawet poniosła stratę, są dla firm bardzo niekorzystne. Osłabiają one skłonność do inwestowania, ponieważ koszty ponoszone w związku z rozwojem firmy są niejako opodatkowane w okresie ich ponoszenia.

Szeroka lista wyłączeń

Eksperci wyjaśniają, że co do zasady podatek minimalny może zapłacić spółka będąca podatnikiem CIT (akcyjna, sp. z o.o., prosta spółka akcyjna, komandytowa, komandytowo-akcyjna, wybrane spółki jawne lub ich zagraniczne odpowiedniki, jeśli prowadzą działalność poprzez położony w Polsce zagraniczny zakład). 

Ustawa przewiduje też jednak wyłączenia, które obejmą m.in.:

• podatników rozpoczynających działalność – w roku rozpoczęcia działalności i w kolejnych dwóch latach podatkowych,
• podatników, których dotknął spadek przychodów o minimum 30 procent w porównaniu do poprzedniego roku,
• przedsiębiorstwa finansowe w rozumieniu art. 15c ust. 16 ustawy o CIT (banki, SKOK-i, towarzystwa ubezpieczeniowe, etc.),
• podatników zajmujących się eksploatacją w transporcie międzynarodowym statków morskich lub statków powietrznych lub wydobywaniem kopalin wymienionych w załączniku do ustawy z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze, których ceny zależą bezpośrednio lub pośrednio od notowań na światowych rynkach,
• podatników, których wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, jeżeli podatnicy nie posiadają udziałów w innych spółkach lub innych podmiotach.

Dodatkowo na podstawie nowelizacji z 7 października 2022 r. wyłączenia obejmą też:

• małych podatników CIT (których roczne przychody brutto ze sprzedaży nie przekraczają 2 mln euro),
• podatników będących spółkami prowadzącymi gospodarkę komunalną, o których mowa w rozdziale 3 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 679),
• podatników, których większość przychodów została osiągnięta w związku ze świadczeniem usług ochrony zdrowia,
• podatników, których rentowność w jednym z trzech ostatnich lat podatkowych była co najmniej na poziomie 2 proc.,
• podatników postawionych w stan upadłości, likwidacji lub objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym,
• podatników tworzących grupę spółek, w ramach której spółka dominująca posiada bezpośrednio minimum 75 proc. w kapitale spółki zależnej przez cały rok podatkowy, jeśli rok podatkowy tych spółek jest taki sam i spółki te łącznie osiągają udział dochodów innych niż z zysków kapitałowych w przychodach z tego źródła na poziomie przekraczającym 2 proc.,
• podatników, którzy zawrą z szefem KAS tzw. umowę o współdziałanie w ramach dobrowolnych form współpracy z organami podatkowymi.

Dwie alternatywne podstawy opodatkowania

Podatek wyniesie 10 proc. podstawy opodatkowania, czyli sumy m.in. 1,5 proc. przychodów podatnika (innych niż z zysków kapitałowych) oraz „nadmiernych” kosztów finansowania dłużnego i usług niematerialnych ponoszonych na rzecz podmiotów powiązanych.

Może Cię zaintresuje: Wzrost kosztów pracowniczych w 2024 roku

Podatnik będzie mógł także wybrać alternatywny sposób obliczenia podstawy opodatkowania, czyli 3 proc. wartości osiągniętych przez podatnika w roku podatkowym przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych. O wyborze takiego sposobu ustalania podstawy opodatkowania płatnik poinformuje w zeznaniu składanym za rok podatkowy, za który dokonał takiego wyboru.

Nowelizacja z 7 października 2022 r. wprowadza też zmiany w metodologii wyliczania straty oraz udziału dochodów w przychodach poprzez dodatkowe wyłączenia:

• z kosztów podatkowych opłat z tytułu umowy leasingu, w tym odpisów amortyzacyjnych od środka trwałego wykorzystywanego na podstawie umowy leasingu finansowego,
• z przychodów oraz kosztów podatkowych wartości należności handlowych zbywanych na rzecz podmiotów z branży faktoringowej,
• z kosztów podatkowych 20 proc. kosztów z tytułu wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne oraz wpłat do pracowniczych planów kapitałowych,
• z kosztów podatkowych wzrostu wartości energii elektrycznej, cieplnej i gazu przewodowego w odstępach rocznych,
• wartości podatku akcyzowego (przy uwzględnieniu także obrotu wyrobami akcyzowymi), podatku od sprzedaży detalicznej, podatku od gier, opłaty paliwowej oraz opłaty emisyjnej.

Trudne wyliczenia

Przedsiębiorców, którzy będą musieli wyliczyć podatek minimalny, czeka trudne zadanie. Skomplikowane będzie już samo określenie, czy dana firma spełnia spełnia kryteria nowej daniny.

W pierwszej kolejności dyrektorzy finansowi powinni na bazie prognoz spróbować skalkulować proporcję dochodu do przychodu podatkowego za 2024 rok. Jeśli będą poniżej lub w okolicach wskaźnika na poziomie 2 proc., to należałoby zweryfikować możliwość skorzystania ze zwolnień i wyłączeń ustawowych. W przypadku prognozowanej niedostatecznej rentowności oraz braku możliwości skorzystania z wyjątków od opodatkowania dyrektor finansowy powinien skalkulować prognozowaną kwotę dodatkowego podatku do zapłaty. Takie potencjalne obciążenie należy uwzględnić w budżecie na kolejny rok – podatek za 2024 rok będzie do dopłaty do końca marca 2025 roku, zakładając, że rok podatkowy spółki jest równy kalendarzowemu.

Może Cię zaintresuje: Nowe przepisy o firmach rodzinnych

Globalny podatek minimalny

Jednocześnie od 2024 roku  państwa UE powinny implementować dyrektywę Rady (UE) 2022/2523 z 14 grudnia 2022 r. w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii (tzw. Pillar II).

Ma ona objąć międzynarodowe oraz krajowe grupy kapitałowe, których światowy roczny obrót wynosi łącznie minimum 750 mln euro.

Istnieje ryzyko, że krajowy podatek minimalny może nie spełniać definicji podatku kwalifikowanego w rozumieniu Pillar II. W konsekwencji, niektórzy przedsiębiorcy mogą już od 2024 roku zostać obciążeni dwiema nowymi daninami (na poziomie krajowym oraz globalnym). Pomiędzy krajowym minimalnym podatkiem dochodowym a globalnym podatkiem minimalnym istnieją znaczne różnice (m. in. podstawa obliczenia czy mechanizm kalkulacji podstawy opodatkowania). Aby w pełni ocenić relacje pomiędzy tymi regulacjami, należy poczekać do opublikowania projektu ustawy implementującej Pillar II do krajowego systemu prawnego.

Źródło: prawo.pl