Uwolnienie gruntów Skarbu Państwa pod budowę mieszkań

Ministerstwo Rozwoju i Technologii poinformowało, że rozpoczęły się konsultacje projektu nowelizacji niektórych ustaw służących zwiększeniu dostępności gruntów pod budownictwo mieszkaniowe, który zakłada umożliwienie przekazania do publicznego zasobu na cele mieszkaniowe niewykorzystanych gruntów spółek Skarbu Państwa oraz pozostających w zasobie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, czyli takich, które są spółkom lub KOWR zbędne.

Które nieruchomości zostaną odblokowane?

Odblokowane mają zostać przede wszystkim nieruchomości położone blisko obszarów zurbanizowanych, które nie są zagospodarowane oraz są obiektywnie zbędne wskazanym podmiotom z punktu widzenia realizowanych przez nie zadań, a jednocześnie wykazują potencjał do zabudowy mieszkaniowej.

Do rozdysponowania tych gruntów na poziomie lokalnym uprawniony będzie starosta, a gmina będzie mogła ubiegać się o nieodpłatne przekazanie nieruchomości w celu budowy bloku lub ustanowienia na tej nieruchomości przez gminę użytkowania wieczystego na rzecz społecznej inicjatywy mieszkaniowej, spółki gminnej budującej mieszkania, na przykład Towarzystwa Budownictwa Społecznego, spółdzielni mieszkaniowej. W przypadku gruntów KOWR czynność nieodpłatnego przekazania gruntów na rzecz gminy będzie dokonywana przez KOWR.

Może Cię zainteresuje: Jak nowelizacja Prawa Budowlanego wpłynie na budynki wielorodzinne?

Coraz mniej mieszkań oddawanych do użytku

Zaproponowane zmiany mają na celu przeciwdziałanie zjawisku zmniejszającej się liczby oddawanych do użytkowania mieszkań. W Ocenie Skutków Regulacji do projektu widać, że według Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 roku oddano do użytkowania 200,1 tys. mieszkań (o 9,6 proc. mniej niż w 2023 roku) Według wstępnych danych w okresie styczeń-sierpień 2025 roku oddano do użytkowania 125,3 tys. mieszkań, czyli o 3,1 proc. mniej niż w analogicznym okresie 2024 roku.

Projekt noweli cieszy samorządowców. W związku z tym, że na podstawie art. 243 ustawy o finansach publicznych samorządy musiały wykazywać dochody z mienia, większość samorządów zasób swoich gruntów ma już uszczuplony. Fakt, że pojawią się w tej kwestii nowe możliwości, czyli wykorzystanie gruntów Skarbu Państwa czy KOWR, które są w granicach miast, do budownictwa mieszkaniowego, jest na pewno pożądanym ruchem. Pozwoli to na wykorzystanie pod budownictwo mieszkaniowe jak największej liczby gruntów.

Warto pamiętać, że od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje stała zasada doliczania dochodów ze sprzedaży majątku przy ustalaniu wskaźnika spłaty zobowiązań, czyli relacji wskazującej na zdolność realizacji ciążących na JST zadań publicznych, przy jednoczesnej zdolności obsługi zobowiązań. Doliczanie dochodów ze sprzedaży majątku komunalnego do dochodów ogółem przy obliczaniu wskaźnika spłaty zobowiązań ma pomóc gminom w stabilizacji ich sytuacji finansowej.

Ważne jest również odblokowanie niewykorzystanych gruntów spółek Skarbu Państwa i Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa pod inwestycje, co pozwoliłoby tworzyć atrakcyjne miejsca pracy. Jednocześnie odblokowanie niewykorzystanych gruntów spółek Skarbu Państwa i Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa powinno w ocenie burmistrza zostać tak zorganizowane, aby jednocześnie z odblokowaniem terenów pod mieszkania odblokowane zostały tereny pod inwestycje dające nowe miejsca pracy potencjalnym mieszkańcom.

Może Cię zainteresuje: Nowe obowiązki przeciwpożarowe od 2026 roku

Projekt nie uwzględnia potencjału deweloperów

Przedstawiciele Polskiego Związku Firm Deweloperskich przypominają, że deweloperzy także są istotnym graczem w kwestii budowy mieszkań w Polsce, a projekt ustawy skierowany do konsultacji zamyka im możliwość korzystania z uwalnianych gruntów spółek Skarbu Państwa i KOWR. Nie uwzględniono potencjału deweloperów, którzy byliby znaczącymi podmiotami w realizacji nowych budynków na uwolnionych gruntach. To deweloperzy są wyspecjalizowani w budowie nowych mieszkań i w realizacji całego mieszkaniowego procesu budowlanego, na który samorządy nie zawsze są gotowe. Pozytywnie oceniają oni zwiększenie podaży budownictwa społecznego, ale brakuje w tym projekcie możliwości zwiększenia podaży z punktu widzenia rynku komercyjnego.

Deweloperzy zwracają uwagę, że jedyną teoretyczną możliwością, aby na mocy tego projektu uwolniony grunt spółki Skarbu Państwa lub KOWR trafił w ręce deweloperów jest sprzedaż tej nieruchomości przez gminę w rozliczeniu "lokal za grunt" w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2020 roku o zbywaniu nieruchomości z rozliczeniem "lokal za grunt". Program zakłada, że deweloper otrzymuje od gminy działkę, a w zamian przekazuje jej część wybudowanych lokali (mieszkalnych i/lub użytkowych) na cele komunalne, społeczne lub mieszkaniowe. Samorządy wskazują jednak, że program funkcjonujący od 2021 roku jest dla nich niekorzystny, dlatego nie cieszy się ich zainteresowaniem.

Rozwiązaniem sprzyjającym znaczącemu zwiększeniu liczby budowanych mieszkań byłoby umożliwienie budowy na uwalnianych gruntach rynkowi komercyjnemu, na przykład dzięki udziałowi w przetargach. Nie musiałoby to nawet odbywać się na równych warunkach ze stroną samorządową, ale jednak strona prywatna nie powinna zostać pominięta.

Ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Rezultat czyli zwiększenie liczby mieszkań, ma zostać oceniony po czterech latach od wejścia w życie ustawy.

Źródło: portalsamorzadowy.pl