Nowe przepisy o budowlach ochronnych (cz. II)

Przeczytaj także: Budowa i eksploatacja schronów i MDS-ów – nowe przepisy i nowe zadania oraz ich adresat – część I

Kogo ma chronić ustawa, kto jest jej adresatem? Warto tu przeanalizować art. 4 ustawy, który mówi o przygotowaniu ludności w sytuacji wystąpienia zagrożenia, o informowaniu obywateli o potencjalnych i aktualnych zagrożeniach mających wpływ na ich bezpieczeństwo, o edukowaniu ludności w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, o instruowaniu ich o zasadach zabezpieczenia przed zagrożeniem i postępowania w sytuacjach zagrożenia. Dylemat jest taki, czy chodzi o całą ludność zamieszkałą w kraju, czy wyłącznie o obywateli polskich (co jest pojęciem węższym). Art. 2 ustawy z 2.04.2009 r. o obywatelstwie polskim stanowi „Obywatelami polskimi są osoby, które posiadają obywatelstwo polskie na podstawie dotychczasowych przepisów”. Jest to niewątpliwie niedomówienie ustawodawcy, ale może rodzić wątpliwości.

Kolejna sprawa dotyczy odpowiedzialności za wykonanie ustawowych zadań ochrony ludności.

Zadania związane z ochroną ludności ustawa powierza:

• w myśl art. 9 ust. 1 – organom administracji terytorialnej, które w czasie wojny stają się organami obrony cywilnej (m.in. wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, wojewoda), a zatem jest to administracja terytorialna. Nie wiadomo jednak, czym kierowano się zaliczając do takich organów ministra ds. wewnętrznych;
• podmiotami ochrony ludności, w rozumieniu art. 17, stają się: PSP, inspekcje ustawowe, organy nadzoru budowlanego, wyznaczone agencje i instytuty, PGW Wody Polskie, PGL Lasy Państwowe, centra powiadamiania ratunkowego, jednostki organizacyjne pomocy społecznej, NFZ i podmioty lecznicze, podmioty dóbr kultury, jednostki PCK, służba ASAR, morska służba SAR, służby i podmioty ratownictwa górniczego, podmioty wyznaczone np. spółki z udziałem SP, podmioty podległe MON. Według ustawy zasadniczej – samorząd terytorialny jest formą ustrojową zdecentralizowanej administracji publicznej, wykonującą przydzielone mu w drodze ustawy zadania własne na własną odpowiedzialność”, również w zakresie ochrony ludności.

Kto jest odpowiedzialny za zapewnienie miejsc schronienia ludności, w tym za utrzymanie budowli ochronnych?

Według ustawy odpowiada za to właściciel lub zarządca budowli ochronnej. Ustawa nie definiuje tych pojęć, ale zapewne chodzi o właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 61 Prawa budowlanego. Przypomnijmy, że zarządca obiektu budowlanego to nie to samo co zarządca nieruchomości w rozumieniu art. 185 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Właściciel i zarządca budowli ochronnej, według art. 96 ustawy, ma:

• zapewniać utrzymanie budowli ochronnej w należytym stanie technicznym;
• udostępniać taką budowlę na cele ochrony ludności na polecenie odpowiedniego organu;
• współdziałać w przygotowaniu takiej budowli ochronnej do użycia;
• wyznaczyć kierownika budowli ochronnej.

Ustawa zastrzega, że w czasie gdy taka budowla ochronna nie jest użytkowana na cele ustawowe, jej właściciel oraz zarządca może wykorzystywać ją zgodnie z przeznaczeniem. Dodano jednak, że musi zagwarantować spełnienie wymagań na potrzeby funkcji ochronnej, poprzez utrzymywanie w sprawności urządzeń technicznych.

Kto to sprawdzi? Przygotowanie budowli ochronnej do użycia obejmuje sprawdzenie stanu technicznego budowli jako takiej i znajdujących się w niej urządzeń oraz przygotowanie na przyjęcie osób. Dokona tego organ ochrony ludności, np. wójt, burmistrz, prezydent, przy współudziale właściciela lub zarządcy takiej budowli ochronnej.

Zasady udostępniania budowli ochronnych w sytuacjach zagrożenia określono w art. 97 ustawy. W przypadku przewidywanego wystąpienia klęski żywiołowej, wprowadzenia stanu nadzwyczajnego lub w czasie wojny właściwy organ ochrony ludności może polecić właścicielowi lub zarządcy budowli ochronnej jej udostępnienie, co trzeba wykonać niezwłocznie.

Udostępniając budowlę ochronną, właściciel lub zarządca takiej budowli musi zaprzestać wykorzystywania jej na cele niezwiązane z tą ochroną, chyba że dalsze wykorzystywanie nieruchomości nie utrudnia spełnienia funkcji budowli ochronnej...